Le Hue Truong
Active Member
- 8,273
- 34,112
Xin chào cả nhà!
Nền tảng tâm lý vững vàng là chìa khoá để giao dịch thành công. Trí óc con người là một công cụ mạnh mẽ, phức tạp, nhưng cũng nhanh chóng trở thành con dao hai lưỡi đối với những ai chưa được đào tạo để kiểm soát nó.
Tương tự như khi lái một chiếc xe đua Công thức 1, một tay đua lành nghề có thể đẩy con xe đua của mình đến giới hạn của nó, tận dụng đến hiệu suất cuối cùng. Mặt khác, đưa một tay đua non trẻ ngồi sau vô lăng của chiếc xe Công thức 1, anh ta sẽ đâm thẳng vào bức tường trong tích tắc.
>> Đọc thêm bài hay: https://traderviet.org/t/67700/
Tâm lý, hay sức mạnh cảm xúc, là cơ sở để xây dựng các kỹ năng hiệu suất cao, không quan trọng đó là trader hay là một vận động viên thể thao. Khi đối mặt với những tình huống rủi ro, áp lực cao, tâm trí sẽ rơi vào trạng thái dòng chảy (flow state) hoặc sụp đổ và bùng cháy.
Để đưa ra quyết định chất lượng trong những tình huống căng thẳng cao này đòi hỏi một người phải có cảm xúc vững chắc. Và cách duy nhất để phát triển sự dẻo dai về cảm xúc này là thông qua sự tự phản ánh nhất quán. Mục đích là để hiểu sâu sắc các điểm mạnh và điểm yếu của bạn.
Người ta nói rằng, trading là cách tốt nhất để một người thực sự hiểu bản thân họ. Thị trường sẽ nhanh chóng tiết lộ mọi khuyết điểm, sự bất an và điểm yếu ẩn sâu bên trong bạn. Đây là bản chất của thị trường và đó là lý do tại sao cảm xúc (sợ hãi, tham lam, hy vọng, thiếu tự tin...) có xu hướng chạy loạn trong đó. Vì vậy, chúng ta cần chuẩn bị tâm lý để vượt qua cơn bão này, nếu không sẽ có thể dẫn đến thảm hoạ.
Để đối phó với những cảm xúc này, bạn phải hiểu tâm trí của chúng ta ban đầu được phát triển như thế nào. Con người đã tiến hoá qua hàng triệu năm, dành phần lớn thới gian của họ đi lang thang trên hành tinh với tư cách là những bộ lạc săn bắt và hái lượm. Sự ra đời của các thành phố với dân số lớn là điều tương đối mới nếu xét đến cuộc Cách mạng Nông nghiệp chỉ cách đây 10.000 năm - một mốc thời gian nhỏ trong kế hoạch vĩ đại về sự tồn tại của loài người.
Thực tế là bộ não của chúng ta chủ yếu được phát triển trong lối sống khắc nghiệt, có nhiều tác động đến cấu trúc tâm lý của chúng ta. Nó cũng giải thích tại sao bản năng tự nhiên khiến chúng ta trở thành những trader kinh khủng!
Vậy chuyện gì đã xảy ra với cảm xúc? Chúng có phải là một điểm yếu cố hữu của con người?
KHÔNG HỀ!!
Trên thực tế, cảm xúc rất hữu ích trong một số tình huống nhất định.
Hãy nghĩ về đời sống thời tiền sử...
Một người đàn ông đang đi săn trở về thì bất ngờ chạm trán với một con sư tử núi. Khi sư tử xuất hiện, hạch hạnh nhân trong não của anh ta kích hoạt phản ứng "chiến hoặc chạy". Người đàn ông ngay lập tức bị ảnh hưởng bởi nhiều cảm xúc khác nhau như sợ hãi, lo lắng,... Đồng thời, những thay đổi sinh lý cũng diễn ra trong cơ thể anh ta. Các hormone như adrenaline, testosterone và cortisol được giải phóng để chuẩn bị cho người đàn ông chiến đấu hoặc bỏ chạy.
>> Đọc thêm bài hay: https://traderviet.org/t/58846/
Phản ứng về cảm xúc/ sinh lý của người đàn ông không chỉ khiến anh ta mạnh mẽ hơn và có khả năng sống sót sau cuộc chạm trán này, mà còn giúp anh ta đưa ra quyết định trong nháy mắt. Không có thời gian để ngồi và suy ngẫm về cách hành động tốt nhất trong một tình huống sinh tử. Tốc độ là chìa khóa và cảm xúc là công cụ thúc đẩy quá trình ra quyết định nhanh chóng.
Đó là tình huống khi đối mặt với sư tử núi, nhưng còn trong điều kiện thị trường ngày nay thì sao?
Hãy xem xét điều này:
Khoản tiết kiệm cả đời của một anh chàng được đầu tư vào SPY. Đột nhiên, thị trường rớt 5%, vài ngày sau rớt thêm 6% nữa. Anh chàng này phải đối mặt với cả những biến động cực đoan và mất mát lớn. Sự an toàn tài chính của gia đình anh ấy đang ở trên bờ vực. Nếu anh mất tiền tiết kiệm, anh ấy không thể cho con đi học. Và nếu con không học đại học, anh ấy chắc chắn sẽ phải đi bán bánh mì kẹp thịt trong 30 năm tiếp theo. Đó là một tình huống SINH TỬ. Một quyết định cần được đưa ra nhanh chóng?
Tuy nhiên, việc để cảm xúc xen vào lúc này là không tốt. Đưa ra quyết định nhanh chóng và lộn xộn cũng chẳng giúp ích được gì. Tình yêu của anh dành cho con sẽ chỉ khiến anh đưa ra những lựa chọn phi lý trí và sẽ phá huỷ khoản tiết kiệm của anh ấy về lâu về dài.
Trong các tình huống như thế này, phản ứng "chiến hoặc chạy" sẽ chống lại bạn. Đây là lúc mà những quyết định hợp lý, điềm tĩnh chiếm ưu thế. Một trader cần chuyển việc đưa ra quyết định từ Amygdala cảm xúc sang vỏ não trước trán lý trí. Làm như vậy sẽ giúp anh ấy vượt qua những phản ứng tức thời về cảm xúc và sinh lý để đưa ra quyết định đúng đắn hơn cho khoản tiết kiệm của mình.
Ngoài việc kiểm soát những cảm xúc này, chúng ta cũng phải đối mặt với mong muốn “hòa nhập” của mình.
Hãy cùng hồi tưởng về tổ tiên của chúng ta một lần nữa. Họ thường di chuyển theo các nhóm nhỏ để bảo vệ và hỗ trợ lẫn nhau. Tất cả các nhu cầu cơ bản như thức ăn và chỗ ở đều được đáp ứng thông qua nhóm.
Thực tế này khiến một cá nhân cần phải được chấp thuận bởi nhóm của mình. Nếu không, anh ta sẽ bị tẩy chay và buộc phải rời đi, tương đương với bản án tử hình trong những ngày đó.
Những người theo thuyết tuân thủ của nhóm là những người sống sót lâu nhất. Họ cũng là những người sao chép nhiều nhất, truyền lại mã di truyền của họ. Tâm lý “hoà nhập” đã trở thành một đặc điểm sinh tồn thống trị và phát triển mạnh mẽ hơn khi nó truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong hàng triệu năm. Đây là lý do tất cả chúng ta được sinh ra với nhu cầu tự nhiên là được người khác chấp nhận. Làm điều gì đó đi ngược lại xu hướng, đặc biệt là điều gì đó có thể khiến chúng ta bị từ chối khỏi nhóm của mình, hoàn toàn đi ngược lại bản chất của chúng ta.
Tâm lý có thể hữu ích trong quá khứ, nhưng ngày nay nó không còn hợp lý nữa... đặc biệt là trên các thị trường.
Liệu bạn sẽ được đền đáp vì luôn đi cùng đám đông hay vì suy nghĩ cho bản thân mình?
Câu trả lời là rõ ràng: Nghĩ cho bản thân bạn!
Và nhiều khi suy nghĩ độc lập sẽ khiến bạn làm điều hoàn toàn ngược lại với đám đông.
Như Warren Buffett đã từng nói về thành công của Berkshire Hathaway:
Nhưng tất nhiên, điều này không hề dễ dàng.
Suy nghĩ cho bản thân có nghĩa là vi phạm nhu cầu sinh học được người khác chấp nhận của bạn. Nó tự động khiến bạn cảm thấy khó chịu và bất an. Nhưng khả năng quản lý phản ứng cảm xúc tiêu cực này đi kèm với tư duy độc lập chính là chìa khoá thành công lâu dài.
Như trader huyền thoại Peter Brandt đã nói:
>> Đọc thêm bài hay: https://traderviet.org/t/62745/
Rõ ràng là sinh học của chúng ta và các thiên kiến đi kèm chính là mối nguy hoại đối với sức khoẻ tài chính của chúng ta. Do vậy, bước đầu tiên để giao dịch thành công là tạo ra một chiến lược vững chắc đáp ứng mọi tình huống thị trường có thể xảy ra (biến động cao, biến động thấp, Thiên nga đen,...) Mọi thứ nên được lên kế hoạch và cho dù có chuyện gì xảy ra cũng không nên quá ngạc nhiên.
Một chiến lược chi tiết sẽ lập kế hoạch trước cho các bước hành động mà bạn sẽ thực hiện trong các tình huống thị trường cụ thể. Điều này đảm bảo rằng bạn sẽ có những nguyên tắc nghiêm ngặt để tuân theo khi cảm xúc của bạn không thể tránh khỏi. Tâm trí khách quan trong quá khứ của bạn sẽ đã đưa ra quyết định chính xác cho tâm trí hiện tại - đầy cảm xúc và phi lý trí của bạn. Đây là cách bạn tránh được những lựa chọn hủy diệt trong lúc nóng nảy.
Nhưng bạn nên nhớ rằng, kế hoạch giao dịch tốt nhất trên thế giới sẽ không ngăn được phản ứng "chiến hoặc chạy" của bạn. Nó sẽ không giải quyết được nhu cầu gắn bó với đám đông hoặc những thiên kiến nhận thức của bạn. Bạn vẫn sẽ trải nghiệm tất cả các cảm giác đi kèm với thực tế sinh học của bạn.
Đó là lý do tại sao bạn cần phải chấp nhận nó. Hãy để quá trình diễn ra. Cảm nhận những gì bạn đang cảm thấy. Nhưng khi nó xảy ra, hãy lùi lại một bước và ghi nhận đầy đủ những gì đang xảy ra.
Hãy thực hiện bài tập này bằng tinh thần, hoặc thậm chí tốt hơn bằng cách viết các câu hỏi và câu trả lời này ra giấy, ngay lập tức chuyển não của bạn từ sử dụng Amygdala cảm xúc sang vỏ não trước trán lý trí. Quá trình này sẽ ngăn chặn các loại quyết định khó hiểu mà bạn đang cố gắng tránh đồng thời nhắc nhở bạn tuân thủ kế hoạch giao dịch đã xác định trước của mình!
Đừng quên THẢ TIM, SHARE "VÀ COMMENT để ủng hộ mình nhiều hơn nữa nhé!! Nice day cả nhà
Nền tảng tâm lý vững vàng là chìa khoá để giao dịch thành công. Trí óc con người là một công cụ mạnh mẽ, phức tạp, nhưng cũng nhanh chóng trở thành con dao hai lưỡi đối với những ai chưa được đào tạo để kiểm soát nó.
Tương tự như khi lái một chiếc xe đua Công thức 1, một tay đua lành nghề có thể đẩy con xe đua của mình đến giới hạn của nó, tận dụng đến hiệu suất cuối cùng. Mặt khác, đưa một tay đua non trẻ ngồi sau vô lăng của chiếc xe Công thức 1, anh ta sẽ đâm thẳng vào bức tường trong tích tắc.
>> Đọc thêm bài hay: https://traderviet.org/t/67700/
Tâm lý, hay sức mạnh cảm xúc, là cơ sở để xây dựng các kỹ năng hiệu suất cao, không quan trọng đó là trader hay là một vận động viên thể thao. Khi đối mặt với những tình huống rủi ro, áp lực cao, tâm trí sẽ rơi vào trạng thái dòng chảy (flow state) hoặc sụp đổ và bùng cháy.
Để đưa ra quyết định chất lượng trong những tình huống căng thẳng cao này đòi hỏi một người phải có cảm xúc vững chắc. Và cách duy nhất để phát triển sự dẻo dai về cảm xúc này là thông qua sự tự phản ánh nhất quán. Mục đích là để hiểu sâu sắc các điểm mạnh và điểm yếu của bạn.
Người ta nói rằng, trading là cách tốt nhất để một người thực sự hiểu bản thân họ. Thị trường sẽ nhanh chóng tiết lộ mọi khuyết điểm, sự bất an và điểm yếu ẩn sâu bên trong bạn. Đây là bản chất của thị trường và đó là lý do tại sao cảm xúc (sợ hãi, tham lam, hy vọng, thiếu tự tin...) có xu hướng chạy loạn trong đó. Vì vậy, chúng ta cần chuẩn bị tâm lý để vượt qua cơn bão này, nếu không sẽ có thể dẫn đến thảm hoạ.
Để đối phó với những cảm xúc này, bạn phải hiểu tâm trí của chúng ta ban đầu được phát triển như thế nào. Con người đã tiến hoá qua hàng triệu năm, dành phần lớn thới gian của họ đi lang thang trên hành tinh với tư cách là những bộ lạc săn bắt và hái lượm. Sự ra đời của các thành phố với dân số lớn là điều tương đối mới nếu xét đến cuộc Cách mạng Nông nghiệp chỉ cách đây 10.000 năm - một mốc thời gian nhỏ trong kế hoạch vĩ đại về sự tồn tại của loài người.
Thực tế là bộ não của chúng ta chủ yếu được phát triển trong lối sống khắc nghiệt, có nhiều tác động đến cấu trúc tâm lý của chúng ta. Nó cũng giải thích tại sao bản năng tự nhiên khiến chúng ta trở thành những trader kinh khủng!
Vậy chuyện gì đã xảy ra với cảm xúc? Chúng có phải là một điểm yếu cố hữu của con người?
KHÔNG HỀ!!
Trên thực tế, cảm xúc rất hữu ích trong một số tình huống nhất định.
Hãy nghĩ về đời sống thời tiền sử...
Một người đàn ông đang đi săn trở về thì bất ngờ chạm trán với một con sư tử núi. Khi sư tử xuất hiện, hạch hạnh nhân trong não của anh ta kích hoạt phản ứng "chiến hoặc chạy". Người đàn ông ngay lập tức bị ảnh hưởng bởi nhiều cảm xúc khác nhau như sợ hãi, lo lắng,... Đồng thời, những thay đổi sinh lý cũng diễn ra trong cơ thể anh ta. Các hormone như adrenaline, testosterone và cortisol được giải phóng để chuẩn bị cho người đàn ông chiến đấu hoặc bỏ chạy.
>> Đọc thêm bài hay: https://traderviet.org/t/58846/
Phản ứng về cảm xúc/ sinh lý của người đàn ông không chỉ khiến anh ta mạnh mẽ hơn và có khả năng sống sót sau cuộc chạm trán này, mà còn giúp anh ta đưa ra quyết định trong nháy mắt. Không có thời gian để ngồi và suy ngẫm về cách hành động tốt nhất trong một tình huống sinh tử. Tốc độ là chìa khóa và cảm xúc là công cụ thúc đẩy quá trình ra quyết định nhanh chóng.
Đó là tình huống khi đối mặt với sư tử núi, nhưng còn trong điều kiện thị trường ngày nay thì sao?
Hãy xem xét điều này:
Khoản tiết kiệm cả đời của một anh chàng được đầu tư vào SPY. Đột nhiên, thị trường rớt 5%, vài ngày sau rớt thêm 6% nữa. Anh chàng này phải đối mặt với cả những biến động cực đoan và mất mát lớn. Sự an toàn tài chính của gia đình anh ấy đang ở trên bờ vực. Nếu anh mất tiền tiết kiệm, anh ấy không thể cho con đi học. Và nếu con không học đại học, anh ấy chắc chắn sẽ phải đi bán bánh mì kẹp thịt trong 30 năm tiếp theo. Đó là một tình huống SINH TỬ. Một quyết định cần được đưa ra nhanh chóng?
Tuy nhiên, việc để cảm xúc xen vào lúc này là không tốt. Đưa ra quyết định nhanh chóng và lộn xộn cũng chẳng giúp ích được gì. Tình yêu của anh dành cho con sẽ chỉ khiến anh đưa ra những lựa chọn phi lý trí và sẽ phá huỷ khoản tiết kiệm của anh ấy về lâu về dài.
Trong các tình huống như thế này, phản ứng "chiến hoặc chạy" sẽ chống lại bạn. Đây là lúc mà những quyết định hợp lý, điềm tĩnh chiếm ưu thế. Một trader cần chuyển việc đưa ra quyết định từ Amygdala cảm xúc sang vỏ não trước trán lý trí. Làm như vậy sẽ giúp anh ấy vượt qua những phản ứng tức thời về cảm xúc và sinh lý để đưa ra quyết định đúng đắn hơn cho khoản tiết kiệm của mình.
Ngoài việc kiểm soát những cảm xúc này, chúng ta cũng phải đối mặt với mong muốn “hòa nhập” của mình.
Hãy cùng hồi tưởng về tổ tiên của chúng ta một lần nữa. Họ thường di chuyển theo các nhóm nhỏ để bảo vệ và hỗ trợ lẫn nhau. Tất cả các nhu cầu cơ bản như thức ăn và chỗ ở đều được đáp ứng thông qua nhóm.
Thực tế này khiến một cá nhân cần phải được chấp thuận bởi nhóm của mình. Nếu không, anh ta sẽ bị tẩy chay và buộc phải rời đi, tương đương với bản án tử hình trong những ngày đó.
Những người theo thuyết tuân thủ của nhóm là những người sống sót lâu nhất. Họ cũng là những người sao chép nhiều nhất, truyền lại mã di truyền của họ. Tâm lý “hoà nhập” đã trở thành một đặc điểm sinh tồn thống trị và phát triển mạnh mẽ hơn khi nó truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong hàng triệu năm. Đây là lý do tất cả chúng ta được sinh ra với nhu cầu tự nhiên là được người khác chấp nhận. Làm điều gì đó đi ngược lại xu hướng, đặc biệt là điều gì đó có thể khiến chúng ta bị từ chối khỏi nhóm của mình, hoàn toàn đi ngược lại bản chất của chúng ta.
Tâm lý có thể hữu ích trong quá khứ, nhưng ngày nay nó không còn hợp lý nữa... đặc biệt là trên các thị trường.
Liệu bạn sẽ được đền đáp vì luôn đi cùng đám đông hay vì suy nghĩ cho bản thân mình?
Câu trả lời là rõ ràng: Nghĩ cho bản thân bạn!
Và nhiều khi suy nghĩ độc lập sẽ khiến bạn làm điều hoàn toàn ngược lại với đám đông.
Như Warren Buffett đã từng nói về thành công của Berkshire Hathaway:
Nhưng tất nhiên, điều này không hề dễ dàng.
Suy nghĩ cho bản thân có nghĩa là vi phạm nhu cầu sinh học được người khác chấp nhận của bạn. Nó tự động khiến bạn cảm thấy khó chịu và bất an. Nhưng khả năng quản lý phản ứng cảm xúc tiêu cực này đi kèm với tư duy độc lập chính là chìa khoá thành công lâu dài.
Lời kết
Như trader huyền thoại Peter Brandt đã nói:
>> Đọc thêm bài hay: https://traderviet.org/t/62745/
Rõ ràng là sinh học của chúng ta và các thiên kiến đi kèm chính là mối nguy hoại đối với sức khoẻ tài chính của chúng ta. Do vậy, bước đầu tiên để giao dịch thành công là tạo ra một chiến lược vững chắc đáp ứng mọi tình huống thị trường có thể xảy ra (biến động cao, biến động thấp, Thiên nga đen,...) Mọi thứ nên được lên kế hoạch và cho dù có chuyện gì xảy ra cũng không nên quá ngạc nhiên.
Một chiến lược chi tiết sẽ lập kế hoạch trước cho các bước hành động mà bạn sẽ thực hiện trong các tình huống thị trường cụ thể. Điều này đảm bảo rằng bạn sẽ có những nguyên tắc nghiêm ngặt để tuân theo khi cảm xúc của bạn không thể tránh khỏi. Tâm trí khách quan trong quá khứ của bạn sẽ đã đưa ra quyết định chính xác cho tâm trí hiện tại - đầy cảm xúc và phi lý trí của bạn. Đây là cách bạn tránh được những lựa chọn hủy diệt trong lúc nóng nảy.
Nhưng bạn nên nhớ rằng, kế hoạch giao dịch tốt nhất trên thế giới sẽ không ngăn được phản ứng "chiến hoặc chạy" của bạn. Nó sẽ không giải quyết được nhu cầu gắn bó với đám đông hoặc những thiên kiến nhận thức của bạn. Bạn vẫn sẽ trải nghiệm tất cả các cảm giác đi kèm với thực tế sinh học của bạn.
Đó là lý do tại sao bạn cần phải chấp nhận nó. Hãy để quá trình diễn ra. Cảm nhận những gì bạn đang cảm thấy. Nhưng khi nó xảy ra, hãy lùi lại một bước và ghi nhận đầy đủ những gì đang xảy ra.
Hãy thực hiện bài tập này bằng tinh thần, hoặc thậm chí tốt hơn bằng cách viết các câu hỏi và câu trả lời này ra giấy, ngay lập tức chuyển não của bạn từ sử dụng Amygdala cảm xúc sang vỏ não trước trán lý trí. Quá trình này sẽ ngăn chặn các loại quyết định khó hiểu mà bạn đang cố gắng tránh đồng thời nhắc nhở bạn tuân thủ kế hoạch giao dịch đã xác định trước của mình!
Nguồn: tradingview
Đừng quên THẢ TIM, SHARE "VÀ COMMENT để ủng hộ mình nhiều hơn nữa nhé!! Nice day cả nhà
Giới thiệu sách Trading hay
Phương Pháp Thực Chiến Hiệu Suất Cao Của Nhà Quán Quân Giao Dịch Tài Chính
Sách hướng dẫn phương pháp giao dịch hiệu suất cao của tác giả Robert Miner, người đã từng nhiều lần vô địch và đạt thứ hạng cao tại các cuộc thi trading toàn thế giới
Chỉnh sửa lần cuối:
Bài viết liên quan
