Đây là giải pháp tốt hơn nhiều cho thâm hụt của Mỹ so với việc làm yếu USD và phát động thương chiến

Kế hoạch làm suy yếu đồng đô la Mỹ của Trump là sai lầm. Thay vào đó, Quốc hội nên thông qua các dự luật thuế và chi tiêu có trách nhiệm hơn.

Những gì đáng lẽ phải tập trung vào chính trị trong nước và các cuộc đàm phán quốc hội đã bị bỏ qua khi họ chú trọng vào thương mại nước ngoài.

Giờ đây, khi cuộc chiến thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ở giai đoạn cao trào, các nhà đầu tư trên toàn thế giới đang tự hỏi: Ông ta sẽ làm gì tiếp theo trong chương trình nghị sự để đảo lộn trật tự kinh tế toàn cầu? Nhiều người đang hướng sự chú ý đến cái gọi là Hiệp định Mar-a-Lago — một kế hoạch do Stephen Miran, chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Trump, đề xuất nhằm phối hợp với các đối tác thương mại của Mỹ để làm suy yếu đồng đô la Mỹ.

Cốt lõi của kế hoạch này là quan điểm cho rằng vị thế đồng đô la là đồng tiền dự trữ của thế giới không phải là một đặc quyền mà là một gánh nặng tốn kém, đóng vai trò quan trọng trong quá trình phi công nghiệp hóa nền kinh tế Mỹ. Lập luận cho rằng nhu cầu đô la toàn cầu đã đẩy giá trị của nó lên cao, khiến hàng hóa sản xuất tại Mỹ đắt hơn hàng nhập khẩu. Điều này, đến lượt nó, dẫn đến thâm hụt thương mại dai dẳng và khuyến khích các nhà sản xuất Mỹ chuyển sản xuất ra nước ngoài, mang theo việc làm.

Liệu câu chuyện này có thực sự đúng không? Câu trả lời vừa có vừa không. Hoàn toàn có thể tin rằng các nhà đầu tư nước ngoài háo hức nắm giữ cổ phiếu, trái phiếu và bất động sản Mỹ có thể tạo ra dòng vốn ổn định vào Mỹ, thúc đẩy tiêu dùng nội địa và tăng nhu cầu đối với cả hàng hóa có thể giao dịch được như ô tô lẫn hàng hóa phi giao dịch được như bất động sản và nhà hàng. Nhu cầu cao hơn đối với hàng hóa phi giao dịch, đặc biệt, có xu hướng đẩy giá trị đồng đô la lên cao, khiến hàng nhập khẩu trở nên hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng Mỹ, đúng như Miran đã đề xuất.



Nhưng logic này cũng bỏ qua những chi tiết quan trọng. Trong khi vị thế tiền tệ dự trữ của đồng đô la thúc đẩy nhu cầu về trái phiếu kho bạc, điều này không nhất thiết làm tăng nhu cầu đối với tất cả tài sản của Hoa Kỳ. Ví dụ, các ngân hàng trung ương châu Á nắm giữ hàng nghìn tỷ đô la trái phiếu kho bạc, vốn được sử dụng để giúp ổn định tỷ giá hối đoái và duy trì vùng đệm tài chính trong trường hợp khủng hoảng. Họ thường tránh các loại tài sản khác của Hoa Kỳ, chẳng hạn như cổ phiếu và bất động sản, vì những tài sản này không phục vụ cùng mục tiêu chính sách.

Điều này có nghĩa là nếu các quốc gia nước ngoài chỉ cần tích lũy trái phiếu kho bạc, họ không cần phải tạo ra thặng dư thương mại để có được chúng. Nguồn vốn cần thiết cũng có thể được huy động bằng cách bán các tài sản nước ngoài hiện có như cổ phiếu, bất động sản và nhà máy.

Đó chính xác là những gì đã xảy ra trong những năm 1960 đến giữa những năm 1970. Vào thời điểm đó, đồng đô la đã khẳng định vị thế vững chắc là đồng tiền dự trữ toàn cầu, nhưng Hoa Kỳ hầu như luôn có thặng dư tài khoản vãng lai - chứ không phải thâm hụt. Các nhà đầu tư nước ngoài tích lũy trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ, trong khi các công ty Mỹ mở rộng ra nước ngoài bằng cách mua lại các cơ sở sản xuất ở nước ngoài, thông qua mua bán trực tiếp hoặc đầu tư "greenfield", tức là xây dựng nhà máy từ đầu.

Thời kỳ hậu chiến không phải là thời điểm duy nhất mà quốc gia phát hành đồng tiền dự trữ của thế giới đạt thặng dư tài khoản vãng lai. Đồng bảng Anh là đồng tiền dự trữ toàn cầu không thể tranh cãi từ khi Chiến tranh Napoléon kết thúc vào đầu những năm 1800 cho đến khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ vào năm 1914. Trong suốt thời kỳ đó, Vương quốc Anh nhìn chung có thặng dư bên ngoài, được hỗ trợ bởi lợi nhuận cao từ các khoản đầu tư trên khắp đế chế thuộc địa của mình.

Thâm hụt tài khoản vãng lai không chỉ bị ảnh hưởng bởi tỷ giá hối đoái mà còn bởi bất kỳ yếu tố nào tác động đến sự cân bằng giữa tiết kiệm và đầu tư quốc gia.

Có một cách khác để diễn giải thâm hụt tài khoản vãng lai của Hoa Kỳ, giúp giải thích tại sao mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và mất cân bằng thương mại lại phức tạp hơn lý thuyết của Miran. Về mặt kế toán, thặng dư tài khoản vãng lai của một quốc gia bằng chênh lệch giữa tiết kiệm quốc gia và đầu tư của cả chính phủ và khu vực tư nhân. Quan trọng là, "đầu tư" ở đây đề cập đến các tài sản vật chất như nhà máy, nhà ở, cơ sở hạ tầng và thiết bị — chứ không phải các công cụ tài chính.

Nhìn từ góc độ này, rõ ràng thâm hụt tài khoản vãng lai không chỉ bị ảnh hưởng bởi tỷ giá hối đoái mà còn bởi bất kỳ yếu tố nào tác động đến cân bằng giữa tiết kiệm và đầu tư quốc gia. Năm 2024, thâm hụt ngân sách của Hoa Kỳ là 6,4% GDP — lớn hơn đáng kể so với mức thâm hụt tài khoản vãng lai, vốn chỉ dưới 4% GDP.




Mặc dù việc thu hẹp thâm hụt tài khóa sẽ không tự động xóa bỏ thâm hụt tài khoản vãng lai — điều này còn tùy thuộc vào cách thu hẹp khoảng cách và phản ứng của khu vực tư nhân — nhưng đây là một giải pháp đơn giản hơn nhiều so với việc phát động một cuộc chiến thương mại. Tuy nhiên, việc giảm thâm hụt tài khóa sẽ đòi hỏi một nhiệm vụ chính trị khó khăn là thuyết phục Quốc hội thông qua các dự luật thuế và chi tiêu có trách nhiệm hơn. Và không giống như một cuộc đối đầu thương mại gây chú ý, nó sẽ không khiến các nhà lãnh đạo nước ngoài phải lấy lòng Trump; thay vào đó, nó sẽ chuyển hướng sự chú ý của truyền thông trở lại chính trường trong nước và các cuộc đàm phán của Quốc hội.

Một yếu tố then chốt khác dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai là sức mạnh của nền kinh tế Mỹ, vốn là nền kinh tế năng động nhất trong số các nền kinh tế lớn trên thế giới trong những năm gần đây. Điều này khiến các doanh nghiệp Mỹ đặc biệt hấp dẫn các nhà đầu tư. Ngay cả ngành sản xuất cũng tăng trưởng theo tỷ trọng GDP. Lý do việc làm không theo kịp là do các nhà máy hiện đại được tự động hóa ở mức độ cao.

Kế hoạch của Miran, dù có khôn ngoan đến đâu, cũng dựa trên một chẩn đoán sai lầm. Mặc dù vai trò đồng đô la là đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới đóng một vai trò nhất định, nhưng nó chỉ là một trong nhiều yếu tố góp phần vào tình trạng thâm hụt thương mại dai dẳng của Mỹ. Và nếu thâm hụt thương mại có nhiều nguyên nhân, thì ý tưởng cho rằng thuế quan có thể giải quyết được mọi vấn đề vẫn còn mơ hồ.