- 5,153
- 19,122
- Thread cover
- data/assets/threadprofilecover/cover77-1743335007-1791461439.png
- Chủ đề liên quan
- 25978,85312,85251,84670,
Đã bao nhiêu lần anh em cháy tài khoản không phải vì hệ thống giao dịch tồi, mà vì những khoảnh khắc "ma xui quỷ khiến"? Nhìn thấy một cây nến xanh chọc trời, anh em FOMO đu đỉnh. Hoặc vừa bị dính stoploss xong, cay cú gấp đôi khối lượng để gỡ gạc, kết quả là tài khoản bốc hơi chỉ trong một buổi tối.
Chúng ta hay đổ lỗi cho cá mập, cho thị trường thao túng, hay cho việc "báo đài bơm thổi", nhưng thực tế phũ phàng là: Kẻ thù lớn nhất không nằm ngoài thị trường, nó nằm ngay trong tâm trí của chính anh em.
Hôm nay, mình muốn chia sẻ với anh em góc nhìn từ một trong những "bác sĩ tâm lý" hàng đầu của phố Wall – Tiến sĩ Brett Steenbarger. Ông không phải là một "thầy bà" dạy các phương pháp làm giàu nhanh, mà là một chuyên gia tâm lý thực thụ, người chuyên gỡ rối tơ lòng cho các tay to tại những quỹ đầu tư tỷ đô. Qua những cuốn sách kinh điển như The Psychology of Trading hay The Daily Trading Coach, những bài học của Tiến sĩ Brett thực sự là liều thuốc giải độc cho căn bệnh nan y mang tên "tâm lý giao dịch".
Một trong những phép ẩn dụ hay nhất của Tiến sĩ Brett Steenbarger là so sánh trading với các môn thể thao thành tích cao (high-performance disciplines) như điền kinh hay võ thuật.
Anh em thử nghĩ mà xem, một vận động viên Olympic dành 99% thời gian trong đời chỉ để luyện tập, và chỉ 1% thời gian thực sự bước ra thi đấu. Họ phân tích từng động tác, chỉnh sửa từng sai lầm nhỏ nhất trong lúc tập luyện để khi bước ra sân khấu lớn, mọi thứ diễn ra một cách hoàn hảo như một phản xạ tự nhiên.
Còn trader chúng ta thì sao? Đa số chúng ta dành 100% thời gian để "thi đấu" (vào lệnh thực tế) và gần như 0% thời gian để luyện tập. Chúng ta nhảy bổ vào biểu đồ, gõ phím cạch cạch và hy vọng phép màu xảy ra.
Theo Tiến sĩ Brett, nếu anh em muốn tồn tại, hãy xây dựng một chế độ "luyện tập" ngoài giờ giao dịch. Đó có thể là việc backtest lại hệ thống bằng dữ liệu quá khứ, phân tích lại những lệnh thua vào dịp cuối tuần, hay nghiên cứu sâu hơn về bức tranh toàn cảnh của dòng tiền. Khi anh em tách biệt được việc "chuẩn bị" và việc "thực thi", áp lực tâm lý khi ấn nút Buy/Sell sẽ giảm đi đáng kể.
Khi anh em bị dính một chuỗi thua lỗ (drawdown), tiếng nói nhỏ trong đầu anh em sẽ vang lên điều gì?
"Mày lại ngu nữa rồi!"
"Biết ngay mà, chốt non làm gì để giờ hối hận?"
"Thị trường này chỉ lừa lọc, nghỉ mẹ cho xong!"
Đó là những lời nhiếc móc tiêu cực. Tiến sĩ Brett chỉ ra rằng, nếu anh em có một huấn luyện viên ngoài đời thực mà suốt ngày chửi bới, miệt thị anh em mỗi khi anh em làm sai, anh em chắc chắn sẽ sa thải hắn ngay lập tức. Vậy tại sao anh em lại cho phép chính mình sỉ nhục bản thân tồi tệ như vậy?
Cuốn sách The Daily Trading Coach của ông nhấn mạnh vào việc tự huấn luyện bản thân (Self-Coaching). Thay vì đóng vai một "ông chủ" độc tài chỉ chực chờ trừng phạt mỗi khi tài khoản âm, hãy đóng vai một "người thầy" kiên nhẫn. Lần tới khi anh em vào sai lệnh, hãy tự nhủ: "Okay, lệnh này sai ở điểm vào vì vội vàng. Lần sau mình sẽ đợi nến đóng cửa xác nhận để tránh tín hiệu nhiễu."
Sự khác biệt giữa việc tự dằn vặt và tự rút kinh nghiệm chính là ranh giới giữa một tay cờ bạc và một trader chuyên nghiệp.
Trong tâm lý học truyền thống, người ta thường khuyên bạn phải tìm ra nhược điểm của mình và khắc phục nó. Ví dụ: Nếu bạn thiếu kiên nhẫn, hãy tập kiên nhẫn. Nếu bạn sợ hãi, hãy tập can đảm.
Nhưng Tiến sĩ Brett lại có một góc nhìn thực tế hơn rất nhiều được mượn từ các quỹ phòng hộ. Ông nói rằng: "Những trader giỏi nhất không cố gắng trở thành những con người hoàn hảo. Họ tìm ra thế mạnh lớn nhất của mình và xây dựng một phong cách giao dịch xoay quanh thế mạnh đó."
Nếu anh em là một người năng động, thích hành động nhanh gọn, phản xạ tốt nhưng lại cực kỳ ghét việc chờ đợi, thì việc ép bản thân đánh Swing (giữ lệnh qua tuần/tháng) sẽ là một cực hình. Tâm lý anh em sẽ luôn bồn chồn và sớm muộn cũng sẽ can thiệp vào lệnh sớm. Thay vào đó, thế mạnh của anh em phù hợp với Day Trading hoặc Scalping.
Ngược lại, nếu anh em có công việc full-time bận rộn, tính cách điềm đạm, thích suy luận logic từ các chỉ số vĩ mô, thì đừng cố mở khung M1, M5 ra để lướt sóng. Hãy chọn phong cách giao dịch dài hạn, ăn những con sóng lớn. "Thuận nước đẩy thuyền", đánh đúng thế mạnh của mình thì tâm lý tự khắc sẽ nhẹ nhàng.
Tất cả anh em trên diễn đàn chắc đều biết tầm quan trọng của Nhật ký giao dịch (Trading Journal) - ghi lại điểm vào, điểm ra, khối lượng, PnL. Nhưng Tiến sĩ Brett yêu cầu những trader của mình làm thêm một việc: Ghi lại trạng thái tâm lý.
Khi đã nhận diện được những "ngòi nổ" cảm xúc (triggers) này, anh em sẽ có khả năng bước lùi lại một nhịp trước khi ấn nút. Nhận thức chính là bước đầu tiên để thay đổi.
Thị trường không hề biết anh em là ai, nó cũng không nợ anh em bất cứ điều gì. Các ngọn nến chỉ di chuyển dựa trên cung cầu vô tri vô giác. Nếu anh em cảm thấy thị trường đang trừng phạt mình, thì thực chất, chính anh em đang tự trừng phạt bản thân bằng những cảm xúc hỗn độn chưa được giải quyết.
Hy vọng những bài học từ Tiến sĩ Brett Steenbarger sẽ giúp anh em tìm lại được sự điềm tĩnh và tính kỷ luật. Anh em nghĩ sao về quan điểm "Tự làm huấn luyện viên cho chính mình"? Đã có anh em nào từng trải qua cảm giác muốn đập nát bàn phím chưa? Cùng chia sẻ bên dưới nhé!
Chúng ta hay đổ lỗi cho cá mập, cho thị trường thao túng, hay cho việc "báo đài bơm thổi", nhưng thực tế phũ phàng là: Kẻ thù lớn nhất không nằm ngoài thị trường, nó nằm ngay trong tâm trí của chính anh em.
Hôm nay, mình muốn chia sẻ với anh em góc nhìn từ một trong những "bác sĩ tâm lý" hàng đầu của phố Wall – Tiến sĩ Brett Steenbarger. Ông không phải là một "thầy bà" dạy các phương pháp làm giàu nhanh, mà là một chuyên gia tâm lý thực thụ, người chuyên gỡ rối tơ lòng cho các tay to tại những quỹ đầu tư tỷ đô. Qua những cuốn sách kinh điển như The Psychology of Trading hay The Daily Trading Coach, những bài học của Tiến sĩ Brett thực sự là liều thuốc giải độc cho căn bệnh nan y mang tên "tâm lý giao dịch".
1. Hãy ngừng xem Trading là "sòng bạc", hãy coi nó là một môn thể thao hiệu suất cao
Một trong những phép ẩn dụ hay nhất của Tiến sĩ Brett Steenbarger là so sánh trading với các môn thể thao thành tích cao (high-performance disciplines) như điền kinh hay võ thuật.
Anh em thử nghĩ mà xem, một vận động viên Olympic dành 99% thời gian trong đời chỉ để luyện tập, và chỉ 1% thời gian thực sự bước ra thi đấu. Họ phân tích từng động tác, chỉnh sửa từng sai lầm nhỏ nhất trong lúc tập luyện để khi bước ra sân khấu lớn, mọi thứ diễn ra một cách hoàn hảo như một phản xạ tự nhiên.
Còn trader chúng ta thì sao? Đa số chúng ta dành 100% thời gian để "thi đấu" (vào lệnh thực tế) và gần như 0% thời gian để luyện tập. Chúng ta nhảy bổ vào biểu đồ, gõ phím cạch cạch và hy vọng phép màu xảy ra.
Theo Tiến sĩ Brett, nếu anh em muốn tồn tại, hãy xây dựng một chế độ "luyện tập" ngoài giờ giao dịch. Đó có thể là việc backtest lại hệ thống bằng dữ liệu quá khứ, phân tích lại những lệnh thua vào dịp cuối tuần, hay nghiên cứu sâu hơn về bức tranh toàn cảnh của dòng tiền. Khi anh em tách biệt được việc "chuẩn bị" và việc "thực thi", áp lực tâm lý khi ấn nút Buy/Sell sẽ giảm đi đáng kể.
2. Trở thành "Huấn luyện viên" của chính mình (The Daily Trading Coach)
Khi anh em bị dính một chuỗi thua lỗ (drawdown), tiếng nói nhỏ trong đầu anh em sẽ vang lên điều gì?
"Mày lại ngu nữa rồi!"
"Biết ngay mà, chốt non làm gì để giờ hối hận?"
"Thị trường này chỉ lừa lọc, nghỉ mẹ cho xong!"
Đó là những lời nhiếc móc tiêu cực. Tiến sĩ Brett chỉ ra rằng, nếu anh em có một huấn luyện viên ngoài đời thực mà suốt ngày chửi bới, miệt thị anh em mỗi khi anh em làm sai, anh em chắc chắn sẽ sa thải hắn ngay lập tức. Vậy tại sao anh em lại cho phép chính mình sỉ nhục bản thân tồi tệ như vậy?
Cuốn sách The Daily Trading Coach của ông nhấn mạnh vào việc tự huấn luyện bản thân (Self-Coaching). Thay vì đóng vai một "ông chủ" độc tài chỉ chực chờ trừng phạt mỗi khi tài khoản âm, hãy đóng vai một "người thầy" kiên nhẫn. Lần tới khi anh em vào sai lệnh, hãy tự nhủ: "Okay, lệnh này sai ở điểm vào vì vội vàng. Lần sau mình sẽ đợi nến đóng cửa xác nhận để tránh tín hiệu nhiễu."
Sự khác biệt giữa việc tự dằn vặt và tự rút kinh nghiệm chính là ranh giới giữa một tay cờ bạc và một trader chuyên nghiệp.
3. Tập trung vào điểm mạnh thay vì chỉ chăm chăm sửa lỗi
Trong tâm lý học truyền thống, người ta thường khuyên bạn phải tìm ra nhược điểm của mình và khắc phục nó. Ví dụ: Nếu bạn thiếu kiên nhẫn, hãy tập kiên nhẫn. Nếu bạn sợ hãi, hãy tập can đảm.
Nhưng Tiến sĩ Brett lại có một góc nhìn thực tế hơn rất nhiều được mượn từ các quỹ phòng hộ. Ông nói rằng: "Những trader giỏi nhất không cố gắng trở thành những con người hoàn hảo. Họ tìm ra thế mạnh lớn nhất của mình và xây dựng một phong cách giao dịch xoay quanh thế mạnh đó."
Nếu anh em là một người năng động, thích hành động nhanh gọn, phản xạ tốt nhưng lại cực kỳ ghét việc chờ đợi, thì việc ép bản thân đánh Swing (giữ lệnh qua tuần/tháng) sẽ là một cực hình. Tâm lý anh em sẽ luôn bồn chồn và sớm muộn cũng sẽ can thiệp vào lệnh sớm. Thay vào đó, thế mạnh của anh em phù hợp với Day Trading hoặc Scalping.
Ngược lại, nếu anh em có công việc full-time bận rộn, tính cách điềm đạm, thích suy luận logic từ các chỉ số vĩ mô, thì đừng cố mở khung M1, M5 ra để lướt sóng. Hãy chọn phong cách giao dịch dài hạn, ăn những con sóng lớn. "Thuận nước đẩy thuyền", đánh đúng thế mạnh của mình thì tâm lý tự khắc sẽ nhẹ nhàng.
4. Liệu pháp "Nhật ký thứ hai" – Ghi chép lại cảm xúc
Tất cả anh em trên diễn đàn chắc đều biết tầm quan trọng của Nhật ký giao dịch (Trading Journal) - ghi lại điểm vào, điểm ra, khối lượng, PnL. Nhưng Tiến sĩ Brett yêu cầu những trader của mình làm thêm một việc: Ghi lại trạng thái tâm lý.
- Trước khi vào lệnh này, cơ thể anh em cảm thấy thế nào? (Tim đập nhanh? Lòng bàn tay đổ mồ hôi? Hay hoàn toàn điềm tĩnh?)
- Động lực đằng sau lệnh này là gì? (Do thấy setup quá đẹp chuẩn sách giáo khoa, hay do thấy group chat hô hào "to the moon" nên sợ lỡ tàu?)
Khi đã nhận diện được những "ngòi nổ" cảm xúc (triggers) này, anh em sẽ có khả năng bước lùi lại một nhịp trước khi ấn nút. Nhận thức chính là bước đầu tiên để thay đổi.
Tạm kết
Thị trường không hề biết anh em là ai, nó cũng không nợ anh em bất cứ điều gì. Các ngọn nến chỉ di chuyển dựa trên cung cầu vô tri vô giác. Nếu anh em cảm thấy thị trường đang trừng phạt mình, thì thực chất, chính anh em đang tự trừng phạt bản thân bằng những cảm xúc hỗn độn chưa được giải quyết.
Hy vọng những bài học từ Tiến sĩ Brett Steenbarger sẽ giúp anh em tìm lại được sự điềm tĩnh và tính kỷ luật. Anh em nghĩ sao về quan điểm "Tự làm huấn luyện viên cho chính mình"? Đã có anh em nào từng trải qua cảm giác muốn đập nát bàn phím chưa? Cùng chia sẻ bên dưới nhé!
Giới thiệu sách Trading hay
Bộ sách Giao Dịch Thực Chiến của Trader Chuyên Nghiệp
Bộ sách tổng hợp những phương pháp giao dịch hiệu quả cao của những Trader chuyên nghiệp
Bài viết liên quan
