Hé lộ dòng tiền tỷ USD: Iran dùng bitcoin, stablecoin né trừng phạt?

Bị cô lập tài chính, Iran đang biến tiền mã hóa thành "phao cứu sinh" tỷ USD. Với mức lãi gần 70.000 USD mỗi bitcoin tự đào, một mạng lưới ngân hàng ngầm quy mô lớn đang âm thầm hoạt động.

Giữa bối cảnh bị bủa vây bởi các lệnh cấm vận khắt khe từ phương Tây, quốc gia Trung Đông này đang tự tạo ra một lối thoát hiểm hoàn hảo. Tiền mã hóa không chỉ là giải pháp tình thế mà đã trở thành một chiến lược tài chính bài bản, giúp duy trì huyết mạch nền kinh tế.

Theo giới phân tích quốc tế, tài sản số đang làm thay đổi hoàn toàn cục diện tài chính tại đây. Từ việc bán dầu bị cấm vận đến tài trợ cho các nhóm vũ trang đồng minh như Houthi tại Yemen, dòng tiền mã hóa đang len lỏi qua mọi khe hở của hệ thống toàn cầu.

Lãi đậm từ "mỏ vàng" bitcoin

Theo chiến lược gia bitcoin Jake Percy, chi phí để Iran này khai thác một đồng bitcoin chỉ vỏn vẹn 1.300 USD. Trong khi đó, thị giá bitcoin hiện neo quanh mốc 68.000 USD.

Mức biên lợi nhuận khổng lồ lên tới gần 67.000 USD cho mỗi đồng tiền số được tạo ra. Nguồn lực này lập tức biến thành công cụ thanh toán quốc tế, giúp họ mua sắm máy móc, nhiên liệu và linh kiện mà không cần bước qua cửa hệ thống ngân hàng truyền thống.

"Đây không phải hoạt động đầu cơ đơn thuần của người dân, là một phần của hạ tầng tài chính cốt lõi do nhà nước vận hành", ông Percy nhận định.


Thực tế, hoạt động đào bitcoin đã được hợp pháp hóa tại Iran từ năm 2019 như một thử nghiệm kinh tế. Đến nay, mô hình này đã tiến hóa thành một mạng lưới thanh toán có khả năng chống chịu mọi lệnh trừng phạt.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích Chainalysis, quy mô thị trường tiền mã hóa tại quốc gia này đã phình to lên mức 7,78 tỷ USD. Giới chuyên gia ước tính tổng giá trị giao dịch trong năm 2025 đạt từ 8-11 tỷ USD.

Đáng chú ý, công ty nghiên cứu Elliptic tiết lộ ngân hàng trung ương Iran đã gom hơn 500 triệu USD tài sản số neo giá theo đồng bạc xanh chỉ trong một năm. Động thái này nhằm giữ giá trị tài sản và né tránh các rào cản giao dịch bằng đồng USD.

Cuộc tháo chạy của dòng vốn chục triệu USD

Thị trường tiền số không chỉ là công cụ giao thương mà còn đóng vai trò như một "hộp đen" ghi nhận biến động địa chính trị. Cuối tháng 2 và đầu tháng 3 năm nay, những tín hiệu bất thường đã lóe lên trên chuỗi khối blockchain.

Chỉ trong vài ngày căng thẳng leo thang, từ 28/2 đến 2/3, hơn 10 triệu USD đã ồ ạt tháo chạy khỏi các sàn giao dịch nội địa. Đến ngày 5/3, gần 1/3 số tiền này đã được tẩu tán sang các nền tảng nước ngoài.

Trên sàn Nobitex - nền tảng lớn nhất nội địa với hơn 11 triệu người dùng, Elliptic ghi nhận mức rút tiền chạm đỉnh 2,89 triệu USD mỗi giờ. Con số này tăng gần 700% so với mức 358.000 USD của ngày trước đó.

Dữ liệu từ Chainalysis cũng cho thấy, vào thời điểm nóng nhất, có khoảng 2,3 triệu USD rời đi trong một giờ, cao hơn 873% so với mức bình quân của năm 2026. Ngay cả khi mạng Internet bị gián đoạn, dòng vốn vẫn âm thầm chảy ra, cho thấy các bên vẫn có quyền can thiệp vào tài sản trên sàn.

Bà Kaitlin Martin từ Chainalysis đánh giá, quy mô dòng tiền cho thấy rõ sự tham gia của các tổ chức lớn. Động thái này có thể nhằm tẩu tán tài sản trước nguy cơ bị áp lệnh trừng phạt mới hoặc phòng ngừa các cuộc tấn công mạng.

Ông Craig Timm từ tổ chức chống rửa tiền ACAMS đánh giá, một hệ thống "ngân hàng ngầm" quy mô lớn đang thành hình. Kênh giao dịch này nhanh, rẻ và vô cùng khó truy vết giữa những lỗ hổng pháp lý toàn cầu.

Hiện tượng này đang đặt ra bài toán hóc búa cho trật tự tài chính thế giới, trong bối cảnh báo cáo của Chainalysis chỉ ra các thực thể bị cấm vận toàn cầu đã nhận tới 154 tỷ USD tiền số trong năm 2025.