Sai lầm của người mới - lý do bạn vỡ mồm với Indicator

Tôi sẽ bắt đầu bài viết khá dài và lộn xộn này bằng một câu tôi rất thích: "Indicator là một thằng bạn chân thật. Cực kỳ chân thật. Nó chỉ bị mỗi tội là khá... ngờ u và dễ xúi bạn bè ngờ u theo nó."

Bài viết này, tôi sẽ gộp chung khái niệm "Indicator" nghĩa là tất cả mọi thứ có liên quan tới việc sử dụng chỉ báo, bao gồm việc sử dụng indicator đơn lẻ hay các bộ Indicator kèm tín hiệu lệnh mà trader mới hay sử dụng để copy trade.

Indicator luôn đúng, với điều kiện bạn phải hiểu cái "đúng" đó là gì

Trước hết, tôi xin phép được bào chữa cho thằng bạn ngờ u của tôi một chút. Indicator là các chỉ báo được thiết lập với những con số công thức với biến số quan trọng nhất chính là mức giá của thị trường, của các nến. Rất ít indicator lấy thông tin từ bên ngoài những con số thô cứng kia.

Có một câu trong phim Pacific Rim mà tôi rất thích: "Con số là chữ viết của Chúa, vì nó nói sự thật". Sự thật là thị trường ĐÃ tạo ra những cây nến, những mức giá và động lượng như vậy và dẫn tới Indicator đưa ra biểu hiện như vậy.

Hầu hết Indicator chỉ biến những cây nến thành cái gì đó dễ nhìn nhận hơn chứ không tự vẽ ra thêm cái gì cả.

Tức là, nếu thị trường nói cho bạn biết điều gì, Indicator sẽ nói điều đó ra theo cách dễ hiểu hơn. Còn nếu thị trường đang lừa dối bạn, Indicator sẽ lặp lại lời nói dối đó một cách ngọt ngào hơn.

Một trong những bước ngoặt lớn nhất của tôi trong thời kỳ mày mò vượt qua level gà con của trading, đó là một lời khuyên mà tôi biết ơn cả đời này: "Bước đầu tiên của việc nhìn vào bất cứ indicator nào, đó là nhìn xem mấy cây nến có chạy loạn xì ngầu lên hay không".

Đó là một trong những cách cơ bản nhất để đánh giá xem indicator có đáng tin theo thời điểm đó hay không. Chẳng hạn đường EMA 20, hãy nhìn xem 20 nến vừa rồi, nó như thế nào, nó đang chạy đều đều nhau, không có những nến biến động hay thể hiện sự giằng co quá lớn; hay nó chạy lừa lưa mỗi cọng râu dài hơn chân Ngọc Trinh và thân nến kéo hết 1/5 cái chart?

Chốt lại: Indicator đúng và luôn với giá (toán học không sai đâu!), nhưng bản thân giá chưa chắc đang đưa ra một tín hiệu đúng.

Đây cũng là chỗ khiến tôi tự giải thích được hầu hết các trader theo trường phái Price Action có sự kỳ thị khá lớn với người theo trường phái Indicator, bởi lẽ những người theo Price Action quá giỏi trong việc đánh giá xem thị trường có đang lừa họ hay không, trong khi những trader mới của trường phái Indicator đang lao đầu theo những tín hiệu không đáng tin tưởng.

Bạn đã thực sự hiểu Indicator?

Một lỗi sai khác (và cực kỳ phổ biến ở người mới) đó là hiểu quá đơn giản về indicator. Một phần là vì hầu hết người mới học trading đều trông đợi tìm được một phương pháp thật đơn giản kiểu "thấy thằng đó ra màu xanh thì đánh Call". Một phần khác, phải thừa nhận rằng có một số lượng quá đông đảo "giáo sư đểu" bán khóa học trading với giá trên trời (đặc biệt là BO - cá nhân tôi đánh giá vậy) và dĩ nhiên để chiều lòng những người vốn không đủ tố chất thần kinh cho ngành này, họ phải vẽ ra những phương pháp thật đơn giản, đơn giản tới mức không hiệu quả.



Tôi đã gặp và chia sẻ với khá nhiều người dính phải lỗi này (nói vậy thôi chứ thực ra tôi cũng dính một thời gian dài). Cá nhân tôi nghĩ đây là một thứ nên bị lên án như một căn bệnh nan y của ngành trading.

Có khá nhiều người đã phải gồng lỗ cháy túi với những niềm tin kiểu "thấy Awesome Oscillator ra 2 vạch xanh liên tiếp thì đánh Call" (thay vì phải học về khái niệm positive - negative của Awesome Oscillator), thấy RSI chạm over thì đánh ngược lại (thay vì phải học tính phân kỳ hoặc mô hình giá), thấy đường MA nhỏ cắt đường MA lớn mà không hiểu về quy luật bảo toàn - tranh chấp quanh một mức giá hay bựa hơn nữa là thấy màu nào của ADX nằm trên là đánh theo màu đó (thay vì phải học về hiện tượng báo hiệu tích lũy và phá vỡ tích lũy của ADX - cá nhân tôi thường dùng mức 30 để xác nhận).

Những ngộ nhận trên đây khiến hầu hết người dùng Indicator bị thị trường quật vỡ gáo, đặc biệt là với những người chưa có nhiều kinh nghiệm, chưa hiểu được đây là ngành có độ phức tạp cao đến mức nào.

Một hiểu lầm phổ biến khác là nhiều người vẫn tưởng rằng Indicator nói ra điều sẽ xảy ra sắp tới. Không hề! Gần như mọi Indicator đều nói về cái ĐÃ xảy ra trên thị trường, chứ không phải sắp tới. Việc sử dụng Indicator là đánh giá thứ ĐÃ xảy ra và xem nó có khớp với quy luật nào, hay đưa ra một kỳ vọng nào hay không. Và việc đánh giá đó lại phụ thuộc vào mức độ bạn hiểu quy luật thị trường, quy luật Indicator đến mức nào, cũng như việc đánh giá lại chính cái Indicator ấy có đang bị thị trường bẻ vặn sai lệch hay không.


Chốt lại bài viết này, xin đưa ra lời khuyên cá nhân của tôi, với tư cách là một người đã từng vỡ đầu khá nhiều từ indicator và đến giờ luôn cảm thấy bản thân chưa hiểu hết cái hay của từng chỉ báo:

- Tôi xin phép không so sánh hai trường phái Price Action và Indicator nhưng tôi cảm thấy sự kết hợp giữa hai trường phái này khá tuyệt vời. Indicator có thể dùng như một công cụ "nhắc" lệnh để trader biết những điểm có thể chuẩn bị "dụng võ" mô hình giá, còn price action có thể được dùng để tìm điểm vào lệnh đẹp nhất khi Indicator đã bật đèn xanh. Bạn nên theo học cả hai trường phái trong thời kỳ đầu, sau đó chọn ra một con đường mà bạn muốn tập trung.

- Bước vào ngành này, hãy chuẩn bị tâm lý rằng nó không hề đơn giản. Thực ra vẫn có nhiều trader thành công với những phương pháp và hệ thống khá đơn giản, nhưng không có nghĩa là nó đơn giản tới mức "thấy thằng indi chỉ vậy nên em đánh theo".



- Nếu bạn đọc được một bài viết hay học được ở đâu đó về một indicator nào đó, hãy luôn tìm thêm các bài viết khác về indicator đó (Google chưa tính phí). Tôi để ý thấy một lượng khá lớn các bài viết ở mọi diễn đàn chỉ đưa ra một khía cạnh nhất định của indicator mà không đề cập tới lý thuyết cơ bản và tổng quan của nó.

- Trước khi vào lệnh bằng Indicator, hãy luôn đặt câu hỏi: "đoạn giá này có đang ép Indicator chạy sai không?" Điều này thực ra không đơn giản, bởi bạn phải hiểu quy luật hoạt động của từng indicator để hiểu đoạn giá như thế nào sẽ ép indicator chạy sai. Nhưng về cơ bản, hãy hiểu nôm na về lý thuyết "nến đều và nến loạn" tôi có nói ở trên.

- Nếu bạn sử dụng các bộ Indicator đã được tổng hợp và dựng sẵn (thường thấy nhất là chạy trên MT4 - MT5 để copy trade sang IQ Option hoặc trên chính nền tảng họ đang dùng để cài đặt indi...). Hãy đảm bảo rằng bạn hiểu đúng mọi vấn đề của bộ Indicator đó.


Tôi đã từng gặp trường hợp này. Tôi được chia sẻ một file template MT4, dùng theo và vỡ đầu. Mãi sau này tôi mới biết nó là bộ 60 Seconds Profit Master (bạn có thể tự Google, tôi xin phép không dẫn link vì không chắc về quy định của diễn đàn Trader Viet). Sau khi đọc hướng dẫn rất rõ ràng về quy luật vào lệnh, những lệnh nên bỏ, khung giờ nên trade... tôi mới bắt đầu nhìn thấy độ hiệu quả (và thực sự nó không hề tệ!).