Sự lạc quan trên Phố Wall đang sụt giảm, nó cảnh báo điều gì?

Đừng nghĩ rằng thị trường chứng khoán đã “thoát hiểm” chỉ vì sự hưng phấn của Phố Wall đã giảm đáng kể.

Điều này đáng để nhắc đến vì dường như phân tích theo hướng ngược đám đông (contrarian analysis) đã giúp thị trường giá lên (bull market) có thêm “sinh khí” mới. Cách đây một tháng, bạn có thể nhớ rằng, mức độ lạc quan trung bình của các nhà định thời thị trường (stock-market timers) cao hơn 97,4% so với tất cả các ngày giao dịch khác kể từ năm 2000. Ngày nay, ngược lại, mức độ này gần như ở giữa phổ cảm xúc — nằm giữa bi quan cực đoan và lạc quan cực đoan — một sự giảm nhiệt rõ rệt.

Tuy nhiên, lý do để nói rằng vẫn còn quá sớm kết luận thị trường đã “thoát khỏi khu rừng rậm” của phân tích ngược đám đông là: sự hưng phấn thường đạt đỉnh nhiều tháng trước khi thị trường giá lên chạm đỉnh cuối cùng. Nhiều nhà giao dịch bỏ qua điều này vì họ nghĩ rằng tâm lý ở đỉnh của thị trường giá lên sẽ đối xứng với tâm lý ở đáy của thị trường giá xuống. Nhưng thực tế không phải vậy: Ở đáy, sự bi quan thường đạt cực điểm chỉ trong vài phiên giao dịch quanh mức thấp nhất của thị trường — và không hiếm khi ngay chính ngày đó, khi các nhà giao dịch đồng loạt “buông tay”.

Ngược lại, ở đỉnh thị trường giá lên, quá trình này thường diễn ra từ từ hơn — thường là từng nhóm ngành chạm đỉnh trước rồi mới đến các nhóm khác. Gần đây, điều này đã thể hiện rõ ở nhóm cổ phiếu “Nhóm Bảy” (Magnificent Seven: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia và Tesla). Cho tới năm nay, nhóm này vẫn là đầu tàu kéo thị trường đi lên — nhưng giờ không còn nữa. Ba trong số bảy cổ phiếu này hiện đang lỗ từ đầu năm, một mã khác thì đứng giá. Trung bình, nhóm này đã tụt lại so với chỉ số S&P 500 kể từ đầu năm.

Một minh chứng rõ rệt cho việc tâm lý có thể đạt đỉnh rất lâu trước khi thị trường chạm đỉnh là giai đoạn trước vụ sụp đổ năm 1987 — đợt giảm tồi tệ nhất trong lịch sử Mỹ, xảy ra ngày 19/10 (Black Monday). Sự lạc quan cực độ trước cú sập này đã đạt đỉnh từ tháng 2, tức 8 tháng trước Black Monday.




Xét theo mức khuyến nghị phân bổ vào cổ phiếu của các dịch vụ định thời thị trường ngắn hạn mà hệ thống theo dõi hiệu suất của tôi giám sát (chỉ số HSNSI). Tại đỉnh tháng 2/1987, HSNSI đạt 97,3% — cao hơn 34 điểm phần trăm so với mức trung bình tại đỉnh tháng 8/1987, và cao hơn 78 điểm so với mức ngay trước Black Monday.

Những cú giảm mạnh trong mức lạc quan này rõ ràng đã không thể cứu vãn thị trường giá lên.

Chỉ số tâm lý bi quan (Bearish Sentiment Index) của Investors Intelligence cũng cho thấy câu chuyện tương tự. Họ tính toán rằng mức lạc quan năm 1987 đạt đỉnh vào tháng 1, khi 64,6% số chuyên gia được khảo sát là “phe bò” (bullish). Ngày trước Black Monday, con số này chỉ còn 34,2% — tức giảm một nửa.

Đỉnh tâm lý gần đây​

Câu chuyện quá khứ này giúp đặt bức tranh hiện tại vào bối cảnh đáng chú ý. HSNSI gần đây nhất đạt đỉnh vào ngày 4/12 ở mức 92,8% — cao hơn 99,9% tất cả các mức trong lịch sử hàng ngày. Đây là một mức hưng phấn cực kỳ lớn. Hiện nay, con số này chỉ còn 46,2%, tức giảm gần một nửa.


Theo Investors Intelligence, tỷ lệ chuyên gia lạc quan cao nhất trong chu kỳ hiện tại là ngày 3/12 với 62,9% — cao hơn 98% tất cả các mức tương đương trong 20 năm qua. Giờ đây, tỷ lệ này là 50%.

Khoảng thời gian trôi qua kể từ đỉnh tâm lý tháng 12 và mức giảm tương ứng khá giống với những gì đã xảy ra trước các đỉnh thị trường trong quá khứ. Dĩ nhiên, điều này không đảm bảo rằng chúng ta đang ở hoặc gần cuối thị trường giá lên.

Tuy nhiên, bạn cũng không thể chỉ dựa vào sự sụt giảm lạc quan của Phố Wall mà kết luận rằng chúng ta chưa gần đỉnh — nhất là khi mức hưng phấn tháng 12 vừa rồi gần như là kỷ lục mọi thời đại.

Còn các nhà định thời thị trường ở lĩnh vực khác thì sao?​

Ngoài HSNSI, công ty tôi còn tính toán ba chỉ số tâm lý khác: một cho thị trường Nasdaq, một cho thị trường vàng, và một cho thị trường trái phiếu. Biểu đồ dưới đây tóm tắt vị trí hiện tại của cả bốn chỉ số này so với lịch sử của chúng.