Tại sao ông Trump có thể sẽ muốn lạm phát cao hơn — và chủ tịch Fed mới có thể biến điều đó thành hiện thực

Cơ hội thúc đẩy kinh tế ngắn hạn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đáng để chấp nhận rủi ro đối với tăng trưởng.

Ông Trump khiến nước Mỹ phải đối mặt với những rủi ro khổng lồ, bao gồm lạm phát, biến động thị trường và sự suy giảm nhanh chóng của đồng đô la.

Nếu có một bài hát nào thể hiện rõ tầm nhìn của Tổng thống Donald Trump về nền kinh tế Mỹ năm 2026, thì đó chính là bản cover năm 1987 của Buster Poindexter bài “Hot Hot Hot” của nhạc sĩ người Montserrat Arrow, với câu hát về “những người thích tiệc tùng vây quanh tôi”. Ít nhất, đó là không khí không thể nhầm lẫn phát ra từ đoàn tùy tùng của Trump tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới hồi đầu tháng này.

Ông Trump và nhóm của ông đã đến Davos với một thông điệp đầy lạc quan. Gói kích thích tài chính khổng lồ — cả những gói hiện có và những gói mới được hứa hẹn theo Đạo luật "Một Dự luật Tuyệt vời" của chính quyền — sẽ sớm được củng cố bằng việc tăng mạnh chi tiêu quốc phòng của Mỹ và thậm chí có thể là một đợt phát tiền hỗ trợ 2.000 đô la kiểu COVID-19 cho hầu hết người dân Mỹ. Các quy định thời Biden sẽ được bãi bỏ mạnh mẽ, và một chủ tịch mới của Cục Dự trữ Liên bang, được lựa chọn vì sự sẵn sàng thực hiện nhiều đợt cắt giảm lãi suất, sẽ được bổ nhiệm.

Tóm lại, chúng ta được cho biết rằng, những chính sách này sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP của Mỹ lên 4% đến 5%, thậm chí có thể là 6%. Tốt hơn nữa, lạm phát sẽ tiếp tục giảm, lãi suất thế chấp sẽ giảm và mọi người sẽ sống hạnh phúc mãi mãi.




Mặc dù kịch bản này không phải là không thể xảy ra, nhưng nó rất khó xảy ra. Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thúc đẩy năng suất của Mỹ, mặc dù chỉ ở mức khiêm tốn khoảng 0,5% mỗi năm. Tương tự, việc bãi bỏ quy định có thể tạo ra những lợi ích đáng kể trong ngắn hạn, và châu Âu chắc chắn có thể hưởng lợi từ điều này nhiều hơn nữa — như ông Trump đã nhấn mạnh nhiều lần tại Davos, khi ông không buông lời lăng mạ cá nhân các nhà lãnh đạo châu Âu. Nhưng những tác động từ phía cung này còn thiếu rất nhiều so với những gì cần thiết để nâng cao tăng trưởng ngắn hạn thêm vài phần trăm.

Nếu ông Trump và chủ tịch Fed mới ưu tiên tăng trưởng nhanh hơn là ổn định giá cả, lạm phát có thể sẽ duy trì ở mức gần 3% và tiến dần lên 4%.

Ngược lại, việc tung ra gói kích thích tài chính khổng lồ vào một nền kinh tế, đặc biệt là một nền kinh tế mà tăng trưởng lực lượng lao động bị hạn chế bởi các chính sách nhập cư khắt khe, chắc chắn sẽ đẩy cầu vượt cung, làm gia tăng lạm phát. Trong môi trường như vậy, lãi suất dài hạn có nhiều khả năng tăng hơn là giảm khi các nhà đầu tư tìm kiếm sự bù đắp cho rủi ro lạm phát.

Trừ khi có cú sốc tiêu cực lớn, sự tăng vọt về nhu cầu sẽ thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn, nhưng lạm phát nổi tiếng là "dai dẳng". Các doanh nghiệp và hộ gia đình điều chỉnh kỳ vọng lạm phát của họ một cách chậm chạp, và vì giá cả không được điều chỉnh đồng thời, áp lực cạnh tranh hạn chế tốc độ phản ứng của bất kỳ doanh nghiệp nào. Trái với quan niệm phổ biến, ngay cả siêu lạm phát thường phải mất nhiều năm chứ không phải vài tháng mới phát triển.

Tuy nhiên, nếu ông Trump và chủ tịch Fed mới ưu tiên tăng trưởng nhanh hơn là ổn định giá cả, thì lạm phát có khả năng sẽ duy trì ở mức gần 3% và tiến tới 4% vào cuối năm 2027 thay vì giảm xuống 2% như dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế trong bản cập nhật mới nhất về Triển vọng Kinh tế Thế giới.

Dĩ nhiên, một cú sốc tiêu cực lớn — một đại dịch mới, một cuộc khủng hoảng tài chính hoặc, khả thi hơn, một sự điều chỉnh của thị trường chứng khoán — có thể làm chệch hướng kịch bản tăng trưởng cao, lạm phát cao này. Và một cuộc xung đột mạng hoặc chiến tranh toàn diện dẫn đến sự gia tăng chi tiêu quốc phòng trên nền kinh tế vốn đã quá nóng sẽ còn gây bất ổn hơn nữa.




Với việc lạm phát đang gây bức xúc cho cử tri, tại sao ông Trump lại sẵn sàng chấp nhận rủi ro này? Có lẽ ông thực sự tin rằng lợi ích từ phía cung của trí tuệ nhân tạo và việc bãi bỏ quy định sẽ rất lớn, trong khi chi phí từ phía cung của thuế quan sẽ ở mức tối thiểu, cho phép sản lượng mở rộng đủ để đáp ứng nhu cầu cao hơn. Nếu vậy, các cố vấn kinh tế thực dụng hơn của ông lẽ ra nên phản đối.

Tuy nhiên, người ta nghi ngờ rằng Trump hiểu rất rõ điều gì sẽ xảy ra khi cầu liên tục vượt quá cung, và tin rằng triển vọng thúc đẩy kinh tế ngắn hạn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đáng để mạo hiểm. Từ quan điểm của ông, lạm phát có thể gây tổn hại về mặt chính trị, nhưng một chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ cản trở khả năng thực thi chương trình nghị sự của ông sẽ còn tồi tệ hơn nhiều.

Chắc chắn, nền kinh tế Mỹ đã hoạt động khá tốt trong năm đầu tiên ông Trump trở lại nắm quyền, và khó có thể trách ông vì đã khoe khoang về điều đó. Nhưng những tuyên bố của ông — đáng chú ý nhất là tuyên bố thường xuyên được lặp lại rằng ông thừa hưởng một nền kinh tế “tồi tệ” từ cựu Tổng thống Joe Biden — đã bị phóng đại quá mức. Khi ông Trump phát biểu tại Davos năm ngoái, trong tuần đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, sự năng động của nước Mỹ đã là niềm mơ ước của cả thế giới. Thành công đó không đến chỉ sau một đêm.

Mặc dù nền kinh tế Mỹ đã có hiệu suất mạnh mẽ trong năm 2025, và có khả năng sẽ tiếp tục trong năm 2026 — thậm chí có thể trở nên cực kỳ tăng trưởng — nhưng khó có thể tránh khỏi kết luận rằng trong trung hạn, các quyết định của Trump trong năm qua sẽ khiến Mỹ phải đối mặt với những rủi ro lớn, bao gồm lạm phát, biến động thị trường và sự suy giảm nhanh chóng của đồng đô la. Những rủi ro này bao gồm chính sách tài khóa mở rộng, những nỗ lực gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) để cắt giảm lãi suất, và việc bãi bỏ quy định tài chính nhanh chóng — chưa kể đến sự tham nhũng trắng trợn và những lần lạm dụng quyền lực hành pháp của ông.

Hàng thế kỷ kinh nghiệm ở hàng chục quốc gia cho thấy rằng kiểu thử nghiệm dị biệt đang diễn ra ở Mỹ hiếm khi có kết quả tốt đẹp về lâu dài. Như lời bài hát “Hot Hot Hot” đã nói, một “sự bế tắc cơ bản” gần như chắc chắn sẽ xảy ra.