Vàng và 'tiền tệ dự trữ phi truyền thống' đang đẩy lùi sự thống trị của USD

Vàng và các loại tiền tệ dự trữ khác – nhưng không phải đồng euro hay nhân dân tệ – đang dần làm xói mòn vị thế của đồng đô la Mỹ như là tài sản dự trữ hàng đầu thế giới, theo Wolf Richter, nhà phân tích và nhà xuất bản của Wolf Street.

“Vị thế của đồng đô la Mỹ là đồng tiền dự trữ thống trị toàn cầu đã giúp Hoa Kỳ tài trợ cho hai khoản thâm hụt kép của mình, và do đó đã tạo điều kiện hình thành nên hai vấn đề: thâm hụt tài chính khổng lồ hàng năm và thâm hụt thương mại khổng lồ hàng năm”, Richter viết trong một bài báo được công bố hôm thứ Hai. “Vị thế đồng tiền dự trữ đến từ các ngân hàng trung ương khác (không phải Fed) đã mua hàng nghìn tỷ tài sản được định giá bằng đô la Mỹ như chứng khoán kho bạc, chứng khoán chính phủ khác, trái phiếu doanh nghiệp và thậm chí là cổ phiếu. Vị thế đồng đô la là đồng tiền dự trữ thống trị đóng vai trò quan trọng đối với Hoa Kỳ, và khi sự thống trị đó suy giảm rất chậm, rủi ro cũng tăng lên rất chậm”.

Richter đã trích dẫn dữ liệu COFER mới nhất từ IMF, cho thấy đồng bạc xanh đã mất thêm vị thế là đồng tiền dự trữ toàn cầu hàng đầu vào năm 2024.

“Tổng lượng chứng khoán được định giá bằng USD của các ngân hàng trung ương khác (không phải Fed) đã giảm 59 tỷ đô la xuống còn 6,63 nghìn tỷ đô la vào cuối năm 2024, từ mức 6,69 nghìn tỷ đô la vào cuối năm 2023”, ông lưu ý. “Và tỷ trọng của đồng đô la đã giảm xuống còn 57,8% tổng dự trữ ngoại hối được phân bổ vào cuối năm 2024, mức thấp nhất kể từ năm 1994, giảm 7,3% trong 10 năm, vì các ngân hàng trung ương đã đa dạng hóa lượng nắm giữ của mình trong nhiều năm sang các tài sản được định giá bằng các loại tiền tệ khác ngoài đô la và vàng”.



Trong khi đó, dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương tính bằng mọi loại tiền tệ, bao gồm cả USD, đã tăng lên 12,36 nghìn tỷ đô la vào năm 2024 từ mức 12,35 nghìn tỷ đô la vào năm 2023. Ông cho biết: “Không bao gồm bất kỳ tài sản nào của ngân hàng trung ương được tính bằng đồng tiền của mình, chẳng hạn như trái phiếu kho bạc và MBS do Fed nắm giữ, trái phiếu bằng đồng euro do ECB nắm giữ và tài sản bằng đồng yên do Ngân hàng Nhật Bản nắm giữ”.

Và tỷ trọng dự trữ của đồng đô la Mỹ không bị mất vào tay đồng euro. “Đồng euro là đồng tiền dự trữ toàn cầu số 2, với lượng nắm giữ là 2,27 nghìn tỷ đô la vào cuối năm 2024”, Richter lưu ý. “Tỷ trọng của nó đã ở mức khoảng 20% trong nhiều năm, với mức thấp nhất là 19,1% vào năm 2016 và mức cao nhất là 21,3% vào năm 2020. Trong quý 4, tỷ trọng của đồng euro là 19,8%”.



Vì vậy, đồng đô la thực sự đã mất đi thị phần dự trữ vào các loại tiền tệ không phải euro khác, bao gồm cả 'các loại tiền tệ dự trữ phi truyền thống', như IMF gọi chúng. "Mớ 'hỗn độn đầy màu sắc' ở cuối biểu đồ đại diện cho loại tiền tệ dự trữ lớn nhất trong số các loại tiền tệ này", ông nói.


Richter chỉ ra rằng ngay cả khi các loại tiền dự trữ phi truyền thống đã thâm nhập, đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc vẫn mất thị phần.

“Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhưng đồng tiền của họ, đồng Nhân dân tệ, chỉ đóng vai trò nhỏ như một loại tiền tệ dự trữ thứ yếu”, ông nói. “Và nó đã mất giá so với USD và các loại tiền tệ khác kể từ năm 2022. Các ngân hàng trung ương không còn mặn mà với các tài sản được định giá bằng Nhân dân tệ do các biện pháp kiểm soát vốn của Trung Quốc, các vấn đề về khả năng chuyển đổi của Nhân dân tệ và các vấn đề phức tạp khác”.

Theo dữ liệu của IMF, các loại tiền tệ dự trữ phi truyền thống hàng đầu là Yên Nhật (5,8%), Bảng Anh (4,7%), Đô la Canada (2,8%), Nhân dân tệ Trung Quốc (2,2%), Đô la Úc (2,1%) và Franc Thụy Sĩ (0,2%). Tất cả các loại tiền tệ khác chiếm tổng cộng 4,6% dự trữ ngoại tệ toàn cầu.

Người hưởng lợi lớn khác từ sự suy giảm của đồng đô la như một loại dự trữ là vàng. Sau bốn mươi năm ròng rã giảm lượng vàng nắm giữ, các ngân hàng trung ương bắt đầu xây dựng lại dự trữ vàng thỏi của họ vào khoảng 20 năm trước.




“Vàng thỏi không phải là tài sản 'dự trữ ngoại hối' của các ngân hàng trung ương và không được đưa vào dữ liệu trên”, Richter lưu ý. “Vàng là 'tài sản dự trữ' không liên quan đến ngoại hối”.

Ông lưu ý rằng bốn ngân hàng trung ương hàng đầu về dự trữ vàng (Mỹ 8.133 tấn, Đức 3.352 tấn, Ý 2.452 tấn và Pháp 2.437 tấn) đã không thay đổi lượng vàng nắm giữ trong ít nhất 20 năm.

“Nhưng đã có rất nhiều động thái bên dưới bốn quốc gia hàng đầu, đặc biệt là với Nga và Trung Quốc, hiện là những quốc gia nắm giữ vàng lớn thứ 5 và thứ 6”, ông nói thêm. “Nga nắm giữ 2.333 tấn, ít thay đổi kể từ quý 2 năm 2022. Nhưng từ năm 2005 đến năm 2022, Nga, một trong những quốc gia sản xuất vàng lớn nhất, đã bổ sung gần 2.000 tấn. Trung Quốc đang nắm giữ 2.280 tấn. Năm 2024, họ đã bổ sung 44 tấn. Họ bắt đầu tích trữ vàng vào năm 2009 và đến năm 2015 đã tăng gấp ba lần lượng vàng nắm giữ của mình”.


Ông lưu ý rằng Nga và Trung Quốc cộng lại đã gia tăng lượng nắm giữ vàng thêm 3.626 tấn vàng kể từ năm 2005, trong khi những nước nắm giữ vàng nhỏ hơn như Ba Lan, Ấn Độ, Kyrgyzstan và Uzbekistan đã tăng thêm một lượng lớn vàng vào năm ngoái.

“Theo số liệu của IMF chưa được cập nhật cho năm 2024, lượng vàng nắm giữ của các ngân hàng trung ương đã tăng khoảng 200 triệu ounce troy (6.221 tấn) từ năm 2006 lên 1,16 tỷ ounce troy, chủ yếu là do Trung Quốc và Nga thúc đẩy”, Richter viết. “Chỉ riêng mức tăng ở Trung Quốc và Nga đã chiếm gần 60% tổng mức tăng kể từ năm 2006”. Ông cho biết: “Tính theo đô la, lượng vàng nắm giữ theo giá hiện tại lên tới 3,65 nghìn tỷ đô la”.