Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 571): Chiến Lược Giao Dịch Với Khoảng Trống Giá (phần iv)

Tóm tắt bài trước:

• Giao dịch với Gap là phương pháp tận dụng chênh lệch giá giữa mức đóng cửa phiên hôm trước và giá mở cửa phiên hôm sau. Những khoảng trống giá (gap) này thường xuất hiện do ảnh hưởng từ tin tức hoặc các sự kiện tài chính quan trọng. Nhiệm vụ của trader là phán đoán xem gap đó sẽ được lấp đầy (fill gap) hay giá sẽ tiếp tục quán tính phóng mạnh theo hướng của gap. Từ đó, người giao dịch sẽ quyết định nên mở vị thế Mua (Long) hay Bán khống (Short) dựa trên một thiết lập (setup) cụ thể.
• Gap đơn giản là sự nhảy vọt về mặt bằng giá giữa hai phiên giao dịch liên tiếp (giá mở cửa hôm nay khác biệt so với giá đóng cửa hôm qua). Dù phần lớn giáo trình phân tích kỹ thuật đều phân loại gap thành 4 dạng kinh điển: Gap thông thường (Common), Gap phá vỡ (Breakaway), Gap tiếp diễn (Continuation) và Gap kiệt sức (Exhaustion), nhưng thực tế các nhãn dán này chỉ được gán vào sau khi mô hình giá đã hoàn thành. Nghĩa là, bạn chỉ có thể phân biệt được loại gap này với loại gap khác sau khi cổ phiếu đã thực sự chạy một mạch lên hoặc xuống. Cách phân loại hồi tố đó có ích cho việc nghiên cứu hành vi dài hạn của một cổ phiếu hay nhóm ngành, nhưng lại mang rất ít giá trị thực chiến để ra quyết định vào lệnh. Dưới góc độ giao dịch trực tiếp, chúng ta chia gap thành 4 dạng thực chiến rõ ràng như sau:
  • Gap tăng toàn phần (Full Gap Up): Xuất hiện khi giá mở cửa hôm nay cao hơn cả mức giá cao nhất (High) của ngày hôm qua.
  • Gap giảm toàn phần (Full Gap Down): Xuất hiện khi giá mở cửa hôm nay rơi xuống thấp hơn cả mức giá thấp nhất (Low) của ngày hôm qua.
  • Gap tăng một phần (Partial Gap Up): Xuất hiện khi giá mở cửa hôm nay cao hơn giá đóng cửa hôm qua, nhưng vẫn chưa vượt qua được mức đỉnh (High) của ngày hôm qua.
  • Gap giảm một phần (Partial Gap Down): Xuất hiện khi giá mở cửa hôm nay thấp hơn giá đóng cửa hôm qua, nhưng chưa phá qua mức đáy (Low) của ngày hôm qua.
• Muốn kiếm tiền bền vững từ các cổ phiếu có gap, anh em bắt buộc phải có một bộ quy tắc đóng/mở lệnh chuẩn chỉ để kích hoạt tín hiệu và siết chặt rủi ro. Các chiến lược này có thể áp dụng linh hoạt trên nến tuần, nến ngày (End-of-Day - EOD) hoặc nến trong phiên (Intraday). Ngay cả các nhà đầu tư dài hạn cũng cần nắm vững cơ chế vận hành của gap, vì các tín hiệu "Short" hoàn toàn có thể dùng làm chỉ báo thoát hàng chốt lời hoặc cắt lỗ cho danh mục nắm giữ.
• Mỗi loại trong số 4 dạng gap trên đều có hai kịch bản đánh: Đánh lên (Long) và Đánh xuống (Short), tạo thành 8 chiến lược cốt lõi. Nguyên lý nền tảng ở đây là: Hãy để thị trường tự do vận động trong 1 tiếng đầu tiên sau giờ mở cửa để xác lập biên độ dao động (range). Ngoài ra, anh em có thể dùng thêm Phương Pháp Biến Thể (Modified Trading Method) sẽ được trình bày ở phần sau để vào lệnh sớm trước khi hết 60 phút đầu, dù cách này đi kèm rủi ro cao hơn.
• Khi lệnh đã khớp, hãy cài mức chặn lỗ động (trailing stop) 8% cho vị thế Long và 4% cho vị thế Short. Trailing stop hiểu đơn giản là một ngưỡng thoát hàng tự động trượt dần theo chiều giá tăng (với vị thế Long) hoặc trượt xuống theo chiều giá giảm (với vị thế Short).
• Chi tiết 8 chiến lược giao dịch cốt lõi:
  • Nhóm Gap Toàn Phần (Full Gaps)
    1. Full Gap Up: Kịch bản Long: Nếu giá mở cửa vượt đỉnh cao nhất hôm qua, hãy mở biểu đồ 1 phút sau 10:30 sáng (tức sau 1 tiếng mở phiên tại thị trường Mỹ). Đặt một lệnh chờ mua (buy stop) nằm trên đỉnh cao nhất của khung giờ đầu tiên 2 tick. (Lưu ý: Một 'tick' tương đương độ giãn chênh lệch bid/ask, thường rơi vào khoảng 1/8 đến 1/4 giá tùy thuộc vào từng cổ phiếu).
    2. Full Gap Up: Kịch bản Short: Nếu giá tạo gap tăng vọt nhưng lực cầu không đủ duy trì đà tăng, cổ phiếu sẽ chững lại và rơi thủng giá mở cửa. Lúc này, trader có thể setup lệnh Short như sau: Nếu giá mở cửa cao hơn đỉnh hôm qua, kiểm tra chart 1 phút sau 10:30 sáng và đặt một lệnh chờ bán (short stop) cách đáy thấp nhất của khung giờ đầu tiên 2 tick về phía dưới.
    3. Full Gap Down: Kịch bản Long: Báo cáo tài chính tệ hại, tin tức xấu, xáo trộn nhân sự cấp cao hay biến động chung của thị trường có thể khiến giá cổ phiếu lao dốc không phanh. Full Gap Down xuất hiện khi giá rớt xuống dưới cả giá đóng cửa lẫn đáy thấp nhất của phiên trước. Một cổ phiếu mở cửa thủng đáy nhưng lập tức rút chân hồi phục mạnh mẽ thường được gọi là hiện tượng “Cú nảy mèo chết” (Dead Cat Bounce) hoặc nhịp hồi kỹ thuật. Quy tắc: Nếu giá mở cửa thấp hơn đáy hôm qua, hãy đặt lệnh buy stop cao hơn mức đáy hôm qua đúng 2 tick.
    4. Full Gap Down: Kịch bản Short: Nếu giá mở cửa thấp hơn đáy hôm qua, mở lại chart 1 phút sau 10:30 sáng và cài lệnh short stop nằm dưới đáy của khung giờ đầu tiên 2 tick.

Partial Gaps (Khoảng trống giá một phần)

Điểm khác biệt mấu chốt giữa Full Gap (khoảng trống giá toàn phần) và Partial Gap nằm ở mức độ rủi ro cùng biên lợi nhuận kỳ vọng. Nhìn chung, khi một cổ phiếu mở gap vượt hoàn toàn lên trên mức đỉnh của phiên trước (Full Gap), tâm lý thị trường đang có sự chuyển biến cực kỳ mạnh mẽ về nhu cầu mua hoặc bán. Lúc này, lực cầu lớn đến mức buộc các nhà tạo lập thị trường (market makers) hoặc chuyên viên sàn giao dịch phải điều chỉnh giá một bước đáng kể nhằm khớp hết lượng lệnh còn tồn đọng. Vì thế, các mã mở Full Gap thường có xu hướng đi xa hơn theo một chiều so với các mã chỉ mở Partial Gap. Ngược lại, với mức thanh khoản khiêm tốn hơn, sàn giao dịch chỉ cần đẩy giá nhẹ lên trên hoặc xuống dưới mức đóng cửa phiên trước là đã đủ kích hoạt lực mua bán để khớp các lệnh chờ sẵn. Do đó, các cổ phiếu xuất hiện Full Gap thường mang lại cơ hội sinh lời lớn hơn nếu giữ vị thế qua nhiều ngày.

Nếu sau khi các lệnh ban đầu được khớp hết mà thị trường không còn mặn mà mua bán tiếp, giá cổ phiếu sẽ nhanh chóng quay trở lại biên độ dao động quen thuộc (trading range). Vì vậy, khi vào lệnh với một cổ phiếu mở Partial Gap, anh em bắt buộc phải theo dõi sát sao hơn hoặc chủ động siết lệnh dừng lỗ thả nổi (trailing stop) chặt chẽ hơn, quanh mức 5–6%.

Partial Gap Up: Vị thế Mua (Long)

Khi giá mở cửa cao hơn giá đóng cửa hôm trước nhưng chưa vượt được mức đỉnh cao nhất của phiên hôm trước, trường hợp này được xác định là một Partial Gap Up. Quy trình vào lệnh Long ở đây tương tự như khi đánh Full Gap: anh em hãy mở lại khung 1 phút (M1) sau 10:30 sáng, sau đó đặt một lệnh chờ mua (Buy Stop) cao hơn 2 tick so với đỉnh cao nhất được thiết lập trong giờ giao dịch đầu tiên.

Partial Gap Up: Vị thế Bán khống (Short)

Quy trình đánh Short khi xuất hiện Partial Gap Up cũng tương tự như với Full Gap: anh em mở lại biểu đồ M1 sau 10:30 sáng và đặt một lệnh chờ bán khống (Short Stop) thấp hơn 2 tick so với đáy thấp nhất được tạo ra trong giờ giao dịch đầu tiên.

Partial Gap Down: Vị thế Mua (Long)

Nếu giá mở cửa thấp hơn giá đóng cửa phiên hôm trước, hãy quan sát lại biểu đồ M1 sau 10:30 sáng và đặt lệnh Buy Stop cao hơn 2 tick so với đỉnh cao nhất đạt được trong giờ giao dịch đầu tiên.

Partial Gap Down: Vị thế Bán khống (Short)

Quy trình đánh Short với Partial Gap Down cũng được thực hiện tương tự như Full Gap Down: mở lại biểu đồ M1 sau 10:30 sáng và đặt một lệnh Short Stop thấp hơn 2 tick so với đáy thấp nhất tạo thành trong giờ giao dịch đầu tiên.

Trường hợp giá mở cửa thấp hơn giá đóng cửa hôm trước, anh em thiết lập lệnh Short Stop thấp hơn 2 tick so với đáy thấp nhất trong giờ giao dịch đầu tiên của phiên hôm nay.

Nếu điều kiện về khối lượng (volume) không đạt chuẩn, cách đánh Partial Gap an toàn nhất là kiên nhẫn đợi giá phá vỡ đỉnh cũ (đối với lệnh Long) hoặc phá vỡ đáy cũ (đối với lệnh Short).

Chiến lược giao dịch Gap cuối ngày (End-of-Day Gap Trading)

Cả 8 chiến lược đánh Gap đều có thể áp dụng hiệu quả cho phong cách giao dịch cuối ngày (EOD). Bằng việc sử dụng bộ lọc Gap Scans trên StockCharts.com, các trader đánh EOD hoàn toàn có thể sàng lọc ra những mã tiềm năng nhất. Khối lượng giao dịch tăng vọt ở các cổ phiếu mở gap tăng hoặc giảm chính là tín hiệu xác nhận mạnh mẽ cho thấy xu hướng sẽ tiếp tục tiếp diễn theo chiều của gap. Một cổ phiếu mở gap và bứt phá dứt khoát qua các ngưỡng kháng cự sẽ mang lại điểm vào lệnh (entry) rất đáng tin cậy. Tương tự, tín hiệu mở vị thế Short xuất hiện khi cổ phiếu mở gap down đánh thủng các mốc hỗ trợ quan trọng.