Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 609): Chiến lược Stochastic Pop and Drop (phần i)

Tóm tắt bài trước:

• Xu hướng và sức mạnh tương đối (relative strength) là hai mảnh ghép sống còn trong bất kỳ chiến lược đầu tư nào muốn đánh bại thị trường chung. Trong bài viết này, mình sẽ hướng dẫn anh em cách sử dụng chỉ báo Slope (Độ dốc) để xác định hướng đi của trend và đo lường sức mạnh tương đối một cách định lượng. Những nhóm ngành đang thể hiện sức mạnh tốt và nằm trong xu hướng tăng (uptrend) chính là chân ái để anh em mở vị thế Long (mua lên). Ngược lại, những nhóm yếu kém và đang cắm đầu trong downtrend thì tốt nhất là nên né ra. Chiến lược này đánh đúng vào trọng tâm của triết lý đầu tư kinh điển nhất: Mua kẻ mạnh, tránh kẻ yếu.
• Chỉ báo Slope chính là trái tim của toàn bộ chiến lược này, nên đầu tiên, chúng ta cần hiểu rõ nó nói lên điều gì và cơ chế hoạt động ra sao. Nghe tên thì có vẻ hàn lâm, nhưng thực chất chỉ báo Slope lại cực kỳ dễ hiểu. Anh em chỉ cần nhớ một nguyên tắc cơ bản: Xu hướng là Tăng khi Slope có giá trị dương, và Giảm khi Slope mang giá trị âm.
• Dành cho những anh em thích đào sâu về mặt kỹ thuật, thì Slope đo lường mức độ biến thiên (tỷ lệ tăng trên mỗi đơn vị thời gian - rise over run) của đường Hồi quy tuyến tính (Linear Regression). May mắn thay, thời đại này chúng ta đã có các thuật toán và phần mềm biểu đồ lo hết khâu tính toán nhức đầu đó rồi. Trên nền tảng SharpCharts, anh em có thể dùng công cụ Raff Regression Channel để vẽ đường Hồi quy tuyến tính (chính là đường trung tâm).
• Cửa sổ chỉ báo sẽ hiển thị các giá trị thực tế của Slope. Cần nhắc lại một chút, Slope đo lường mức độ biến thiên (rise/run) của đường hồi quy tuyến tính. Công thức chuẩn của nó là lấy giá trị cuối của đường hồi quy trừ đi giá trị đầu, rồi chia cho khoảng thời gian. Ví dụ: Nếu giá trị cuối là 35, giá trị đầu là 29 và khoảng thời gian (run) là 12, thì giá trị Slope sẽ là 0.5 (35 - 29 = 6; 6 chia 12 = 0.50).
• Chỉ báo Slope sẽ bằng 0 khi đường hồi quy đi ngang hoàn toàn, mang số dương khi đường hồi quy dốc lên, và mang số âm khi đường hồi quy chúi xuống. Giá trị của Slope cũng phản ánh chính xác độ dốc của xu hướng. Nếu Slope lớn hơn 0 rất nhiều, chứng tỏ đường hồi quy đang dốc lên cực gắt (uptrend mạnh). Ngược lại, nếu Slope chìm sâu dưới mốc 0, nó báo hiệu đường hồi quy đang cắm phập xuống (downtrend mạnh).
• Hướng của xu hướng có thể được định hình bằng chỉ báo Slope 12 tháng áp dụng lên giá đóng cửa. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ dùng khung thời gian tháng (monthly chart) để chẩn đoán xu hướng dựa trên hướng đi của Slope chu kỳ 1 năm.
• Anh em hệ phân tích kỹ thuật có thể sử dụng tỷ giá tương đối (price relative) để đo lường sức mạnh hoặc sự yếu kém tương đối của một tài sản. Về bản chất, đây là một tỷ lệ được tính bằng cách lấy giá của tài sản cơ sở chia cho một chỉ số tham chiếu (benchmark).
• Chiến lược này thực ra cực kỳ đơn giản và thực chiến. Tín hiệu Mua (Buy) được kích hoạt khi cả Slope 12 tháng của đường giá VÀ Slope 12 tháng của tỷ giá tương đối cùng mang giá trị dương. Bộ lọc kép này giúp anh em chắc cú một điều: Nhóm ngành mình định nhảy vào không chỉ đang có sóng uptrend khỏe, mà còn vươn lên dẫn dắt dòng tiền so với phần còn lại. Đây là một sự kết hợp đánh cực kỳ uy tín. Ngược lại, tín hiệu Bán (Sell/Thoát hàng) xuất hiện khi Slope 12 tháng của đường giá và Slope 12 tháng của tỷ giá tương đối đều chuyển sang số âm. Rất logic, điều này khẳng định nhóm ngành đó đã gãy trend bước vào chu kỳ giảm và đang bị dòng tiền hắt hủi.
• Mặc dù chiến lược này rất hiệu quả để xác định bức tranh xu hướng lớn, nhưng anh em trader nên kết hợp thêm một chiến lược khác để bắt nhịp (timing) các con sóng ngắn và trung hạn. Xét cho cùng, nhiều trader, hay kể cả các nhà đầu tư dài hạn, chắc chắn sẽ cần nhiều hơn vỏn vẹn... 5 tín hiệu giao dịch trong suốt 10 năm.
• Việc áp dụng chỉ báo Slope vào biểu đồ Tương quan giá (Price Relative) cũng là một vũ khí sắc bén giúp anh em phân biệt rạch ròi đâu là nhóm ngành đang hút tiền (mạnh) và đâu là nhóm đang suy yếu. Nhờ đó, chúng ta có thể dồn vốn đánh Long (Mua lên) ở những nhóm ngành mạnh, đồng thời đứng ngoài hoặc canh Short (Bán khống) các nhóm ngành yếu.

Chiến lược Stochastic Pop and Drop

Chiến lược Stochastic Pop ban đầu được phát triển bởi Jake Bernstein và sau đó được David Steckler tinh chỉnh lại (ông đã viết một bài phân tích chi tiết về nó trên tạp chí Stocks & Commodities vào tháng 8 năm 2000). Nguyên bản chiến lược Stochastic Pop của Bernstein tập trung vào việc bắt những nhịp giá "bùng nổ" (pops) khi chỉ báo Stochastic Oscillator vọt lên trên ngưỡng 80. Sau đó, Steckler đã nâng cấp hệ thống này bằng cách bổ sung thêm các bộ lọc điều kiện từ chỉ báo ADX (Average Directional Index) và Stochastic trên khung Tuần (Weekly). Bài viết hôm nay sẽ chắt lọc tinh hoa từ cả hai phương pháp trên để giới thiệu đến anh em một phiên bản Stochastic Pop cải tiến khác, cực kỳ tối ưu khi sử dụng trên nền tảng SharpCharts.

Xác định Thiên hướng giao dịch (Trading Bias)

Việc dùng một chỉ báo dài hạn để định hình thiên hướng giao dịch (trading bias) trong ngắn hạn là một tư duy cốt lõi trong các hệ thống giao dịch. Các chỉ báo dài hạn đóng vai trò xác định "con đường ít rào cản nhất" (path of least resistance), tạo nền tảng vững chắc cho bias của chúng ta. Hiểu đơn giản, anh em chỉ canh các setup Mua (bullish) khi thiên hướng chung đang là Tăng, và chỉ tìm setup Bán (bearish) khi thiên hướng là Giảm. Đánh thuận theo bias cũng giống như đạp xe thuận chiều gió vậy. Xác suất chiến thắng của anh em sẽ cao hơn rất nhiều khi có xu hướng lớn "chống lưng".

Về phần Steckler, ông dùng chỉ báo Stochastic trên khung Tuần để xác định bias. Cụ thể, thiên hướng sẽ được xác nhận là Tăng (bullish) khi đường Stochastic (cài đặt chu kỳ 14) trên khung Tuần nằm trên mức 50 và đang ngóc đầu đi lên. Tuy nhiên, trong bài viết này, chúng ta sẽ chuyển sang dùng Stochastic chu kỳ 70 trên khung Ngày (Daily) để anh em tiện theo dõi tất cả các chỉ báo trên cùng một màn hình biểu đồ. Con số 70 này đơn giản là lấy chu kỳ 14 nhân lên 5 lần (1 tuần có 5 ngày giao dịch). Khi đó, trading bias sẽ được coi là Tăng nếu đường Stochastic 70 này duy trì trên ngưỡng 50. Biểu đồ dưới đây của mã F5 Networks (FFIV) sẽ minh họa rõ cách Stochastic 70 chu kỳ phân định ranh giới giữa các giai đoạn Bullish (Tăng) và Bearish (Giảm).

Kiên nhẫn chờ đợi vùng đi ngang (Waiting for a Range)

Sau khi đã chốt được trading bias, Steckler tiếp tục dùng chỉ báo ADX để "đánh hơi" những nhịp giảm tốc của xu hướng. Như anh em đã biết, ADX dùng để đo lường sức mạnh của xu hướng, và khi chỉ báo này rớt xuống dưới mốc 20, nó báo hiệu xu hướng hiện tại đang rất yếu. Cá nhân Steckler thích đợi ADX tụt xuống dưới 15 hơn, nhưng dùng mốc 20 vẫn hoàn toàn ổn. Một đường ADX nằm ở mức cao và đang hướng lên cho thấy xu hướng đang rất khỏe, ngược lại, ADX thấp và chúi xuống báo hiệu xu hướng đang hụt hơi.

Nhìn vào biểu đồ bên dưới, đường ADX chu kỳ 14 trên khung Ngày xác nhận xu hướng đã yếu đi rõ rệt khi nó cắt xuống dưới mốc 20. Anh em hãy để ý cách cổ phiếu Gap (GPS) rơi vào vùng đi ngang tích lũy (trading range) khi ADX có hai lần nhúng xuống dưới mức 20 (được highlight ở các vùng màu vàng).